Kèo hiệp một / cả trận (còn gọi là kèo HT/FT) yêu cầu đoán đồng thời kết quả sau hiệp một và kết quả sau 90 phút, nên có chín tổ hợp thay vì ba. Với trận giả định mà đội nhà được kỳ vọng thắng, tổ hợp “nhà dẫn rồi thắng” chiếm khoảng 30%, còn tổ hợp “khách dẫn rồi nhà thắng” chỉ 2,6%. Bài này tính cả chín tổ hợp bằng tay và chỉ ra điều khiến loại kèo này khó hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó. Nội dung chỉ giải thích khái niệm.
Chín ô trong một bảng
Gọi kết quả hiệp một là H (nhà dẫn), D (hoà) hoặc A (khách dẫn), và kết quả cả trận cũng có ba khả năng như vậy. Tích hai tập ba phần tử cho chín tổ hợp. Trước khi tính, hãy hiểu: hai kết quả không độc lập, vì nếu nhà đã dẫn sau hiệp một thì khả năng thắng cả trận tự nhiên cao hơn.
Xây mô hình hai hiệp
Giả định minh hoạ: kỳ vọng bàn thắng cả trận là 1,6 cho đội nhà và 1,1 cho đội khách; 45% số bàn rơi vào hiệp một và phần còn lại vào hiệp hai (tỷ lệ này là giả định, không phải quy luật). Số bàn mỗi hiệp mỗi đội theo Poisson độc lập. Với mỗi cặp tỷ số hiệp một và tỷ số hiệp hai, ta cộng lại để biết kết quả cả trận.
| Tổ hợp (hiệp một / cả trận) | Xác suất theo mô hình | Tỷ lệ “công bằng” = 1/xác suất |
|---|---|---|
| Nhà / Nhà | 29,9% | 3,34 |
| Hoà / Nhà | 16,4% | 6,09 |
| Khách / Nhà | 2,6% | 38,13 |
| Nhà / Hoà | 4,9% | 20,24 |
| Hoà / Hoà | 15,0% | 6,66 |
| Khách / Hoà | 4,9% | 20,24 |
| Nhà / Khách | 1,6% | 61,17 |
| Hoà / Khách | 9,8% | 10,22 |
| Khách / Khách | 14,7% | 6,79 |
| Tổng chín ô | 100,0% |
Hai ô đứng đầu là “nhà / nhà” (29,9%) và “hoà / nhà” (16,4%); đây cũng là hai tình huống thường thấy ở đội được kỳ vọng thắng. Hai kịch bản lật ngược hoàn toàn là “khách / nhà” và “nhà / khách” chỉ ở mức vài phần trăm. Tổng chín ô phải bằng 1,00, nghĩa là một trọn vẹn, và đó là bước kiểm tra tính nhất quán.
Kiểm tra giả định độc lập
Nhiều người nhân thẳng xác suất kết quả hiệp một với xác suất kết quả cả trận. Thử với tổ hợp “nhà / nhà”: xác suất nhà dẫn sau hiệp một là 36,5%, xác suất nhà thắng cả trận là 49,0%; nhân lại 17,9%, trong khi xác suất thật là 29,9%.
| Tổ hợp | Nếu coi độc lập | Xác suất thật | Thật so với nhân |
|---|---|---|---|
| Nhà / Nhà | 17,9% | 29,9% | 1,67 lần |
| Hoà / Hoà | 10,3% | 15,0% | 1,46 lần |
| Khách / Nhà (lật ngược) | 10,9% | 2,6% | 0,24 lần |
| Nhà / Khách (lật ngược) | 9,5% | 1,6% | 0,17 lần |
Cách nhân đơn giản đánh giá thấp những tổ hợp “giữ nguyên” và đánh giá quá cao những tổ hợp lật ngược, vì nó bỏ qua việc kết quả hiệp một chính là một phần của kết quả cả trận. Tổng ba tổ hợp giữ nguyên (nhà / nhà, hoà / hoà, khách / khách) là 59,6%, còn hai tổ hợp lật ngược hoàn toàn cộng lại chỉ 4,3%.
Ví dụ tính tay một ô
Lấy ô “hoà / nhà”. Điều kiện: hiệp một hoà (bất kể tỷ số), và cả trận nhà thắng. Vì hiệp một hoà nên chênh lệch bằng 0 và cả trận nhà thắng khi và chỉ khi hiệp hai nhà hơn ít nhất một bàn. Ở mô hình giả định, hiệp hai độc lập với hiệp một nên phép tính gọn lại thành tích hai xác suất.
| Tỷ số hoà hiệp một | Xác suất hiệp một | Nhà hơn từ 1 bàn ở hiệp hai | Tích |
|---|---|---|---|
| 0-0 | 29,7% | 39,9% | 11,8% |
| 1-1 | 10,6% | 39,9% | 4,2% |
| 2-2 | 0,9% | 39,9% | 0,4% |
| Các tỷ số hoà khác (từ 3-3) | Rất nhỏ, cộng thêm phần còn lại | ||
- Cộng xác suất mọi tỷ số hoà ở hiệp một: 41,2%.
- Tính xác suất nhà hơn ít nhất một bàn ở hiệp hai: 39,9%.
- Nhân: 41,2% x 39,9% = 16,4%, khớp với ô “hoà / nhà” (16,4%) trong bảng chín ô.
- Kiểm tra tổng chín ô bằng một.
Mẹo thực hành: khi hiệp một hoà, bài toán trở về một trận mới chỉ có 55% số bàn kỳ vọng. Đây là điểm mà người nhận định hay bỏ sót: sau hiệp một hoà, đội mạnh hơn không có thêm lợi thế nào so với trước trận ngoài việc còn nửa thời gian để tận dụng nó.
Độ nhạy theo tỷ lệ bàn thắng hiệp một
Giả định 45% bàn rơi vào hiệp một là điểm yếu nhất của mô hình. Thử lại với các mức khác để thấy nó quan trọng thế nào:
| Tỷ lệ bàn ở hiệp một | Hoà sau hiệp một | Nhà / Nhà | Hoà / Nhà |
|---|---|---|---|
| 40% | 44,2% | 27,9% | 18,2% |
| 45% | 41,2% | 29,9% | 16,4% |
| 50% | 38,6% | 31,8% | 14,8% |
Càng nhiều bàn dồn vào hiệp một, xác suất hoà sau hiệp một càng giảm và ô “nhà / nhà” càng tăng, vì ai dẫn trước thường giữ được lợi thế đến hết trận. Ngược lại, nếu bàn thắng đến muộn, hiệp một nghiêng về hoà và mọi quyết định bị dồn sang hiệp hai. Đây là loại kiểm tra “co giãn” nên làm với mọi mô hình tự dựng. Hãy nhớ rằng tỷ lệ thực tế thay đổi theo giải đấu và lối chơi, nên con số cụ thể cần dữ liệu riêng của bạn. Cách dùng đúng của bảng độ nhạy là xem mô hình có ổn định khi đổi giả định hay không: nếu kết luận của bạn đảo chiều chỉ vì đổi tỷ lệ từ 40% lên 50%, thì kết luận đó chưa đủ vững để dựa vào.
Điều cần nhớ và lưu ý 18+
- Kèo hai thời điểm khó hơn kèo đơn vì phải đúng cả hai, nên xác suất mỗi ô thường thấp hơn mức cảm giác.
- Xác suất lớn nhất cũng chỉ khoảng 30%, tức hơn hai trên ba lần kết quả không rơi vào ô đó.
- Giả định tỷ lệ bàn thắng hiệp một (45%) ảnh hưởng đáng kể tới các ô hoà; hãy đổi giả định để thấy độ nhạy.
- Mọi số liệu trong bài đều là giả định minh hoạ, không đại diện cho trận thật.
Bài viết không khuyến khích cá cược. Cá cược chỉ dành cho người đủ 18 tuổi, ở nơi pháp luật cho phép, và cần giữ trong giới hạn bản thân kiểm soát được.